Inhoudsopgave
De situatie
De gedachte komt om half zeven \’s ochtends al binnen: vandaag wordt het weer zo\’n dag. Geen specifieke reden, geen lijst van problemen, maar wel die onderbuik die de hele dag doorzeurt.
Misschien vraag je je af of dit angst is, of gewoon stress, of overspannenheid. Het onderscheid maakt uit voor wat je eraan kunt doen.
In dit artikel lees je over de vijf soorten angststoornissen, hoe ze worden behandeld, wanneer je niet langer moet wachten, en welke stappen je vandaag al kunt zetten.
Herken je dit?
- Aanhoudend gevoel van onrust zonder duidelijke aanleiding.
- Piekergedachten die zichzelf voeden en die je niet meer onder controle krijgt.
- Lichamelijke klachten: hartkloppingen, kortademigheid, droge mond, zweten.
- Plotse paniekaanvallen waarbij je denkt dat er iets ernstigs gebeurt.
- Vermijden van situaties of plekken om de angst niet uit te lokken.
Een of meer langer dan zes maanden? Dan past het bij wat artsen een angststoornis noemen. Goed nieuws: het is een van de best behandelbare aandoeningen.
Wat kan het zijn?
Gegeneraliseerde angststoornis (GAS)
Constant piekeren over verschillende dingen: gezondheid, werk, financiën, je kinderen. Dit ZOU het kunnen zijn als je hoofd vrijwel altijd “aanstaat” en moeilijk te stoppen is. Aanwezig bij ongeveer 5 procent van de Nederlanders ooit in hun leven.
Paniekstoornis
Plotse, heftige paniekaanvallen met hartkloppingen, ademnood, en het gevoel dat je doodgaat. Dit ZOU het kunnen zijn als de aanvallen “uit het niets” komen en binnen tien minuten een piek bereiken. Vaak ontstaat secundair een angst voor de volgende aanval.
Sociale angststoornis
Sterke angst om beoordeeld te worden in sociale situaties. Niet “verlegen”, maar verlammend bang. Dit ZOU het kunnen zijn als je presentaties weigert, telefoongesprekken vermijdt, of feestjes overslaat ondanks dat je het zou willen.
Specifieke fobie
Heftige angst voor één specifiek ding: hoogte, spinnen, vliegen, naalden. Dit ZOU het kunnen zijn als je je leven aanpast om die ene situatie te vermijden.
Agorafobie
Angst voor situaties waar je niet snel weg kunt: bus, supermarkt, drukke gebouwen. Dit ZOU het kunnen zijn als je gaandeweg steeds minder plekken bezoekt.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Bij angststoornissen is wachten zelden verstandig. Bel direct bij:
- Gedachten aan zelfdoding of jezelf iets aandoen.
- Paniekaanvallen die je dagelijks overvallen.
- Vermijdingsgedrag waardoor je werk, school of relaties lijden.
- Drank- of drugsgebruik om de angst te onderdrukken.
- Niet meer kunnen functioneren in dagelijks leven.
Bij twijfel: bel altijd je huisarts. Bij gedachten aan zelfdoding: 113 (24/7).
Wat je vandaag kunt doen
Doe een week ademhalingsoefening
4-7-8 ademen, drie keer per dag, vijf minuten. Vooral bij paniekstoornis directe symptoomverlichting binnen twee weken bij dagelijkse herhaling.
Stop met cafeïne voor twee weken
Cafeïne verergert angstgevoelens aantoonbaar. Veel mensen met angststoornissen merken een meetbare verbetering na 10 tot 14 dagen volledige stop. Vervang door kruidenthee.
Plan een afspraak bij huisarts of POH-GGZ
15 minuten gesprek geeft duidelijkheid. De POH-GGZ kan vaak meteen psycho-educatie geven en een verwijzing naar CGT regelen. Wachttijden zijn meestal kort.
Lees over de typische angstcyclus
Begrijpen hoe je hoofd werkt is de eerste interventie. Wie weet wat een paniekaanval is, raakt minder snel in paniek over de paniekaanval. Boekentip: “De Vrijheid” of “Het Boek Van De Geluksprofessor” als laagdrempelige start.
Test je situatie
Doe de gratis stresstest om te zien hoe je klachten zich verhouden tot algemene stresssymptomen.
Wat Angela hierover zegt
“Angst is een lichaam dat klaarstaat voor een dreiging die niet komt. Klanten willen vaak het denkpatroon doorbreken. In mijn ervaring werkt dat alleen als je tegelijk het lichaam betrekt. Ademen, gronden, voelen waar in je lichaam de angst zit. Dan leert je systeem dat het kan ontspannen zonder dat de “wacht” wordt verlaten.”
· Angela van der Hout, holistisch coach Stressplein.nl en angelavanderhout.nl
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen angst en een angststoornis?
Angst is een normale, korte reactie op een echte dreiging. Een angststoornis is angst zonder duidelijke aanleiding, langdurig (minimaal zes maanden), en met dagelijkse impact op functioneren. Iedereen kent angst, een paar procent van Nederland heeft een angststoornis.
Welke soorten angststoornissen zijn er?
De vijf hoofdtypen: gegeneraliseerde angststoornis (constant piekeren over van alles), paniekstoornis (plotse paniekaanvallen), sociale angststoornis (angst voor sociale situaties), specifieke fobie (angst voor één ding zoals hoogte of spinnen), en agorafobie (angst voor situaties waar je niet weg kunt).
Helpt cognitieve gedragstherapie?
Ja, dit is de eerstekeus-behandeling bij vrijwel alle angststoornissen, met een succespercentage van 50 tot 75 procent. Meestal 12 tot 20 sessies. Bij milde klachten geeft online CGT vergelijkbaar effect.
Wanneer wordt medicatie ingezet?
Bij matige tot ernstige angststoornissen, vaak als aanvulling op therapie. SSRI’s (zoals sertraline of paroxetine) hebben het beste profiel. Benzodiazepinen alleen kortdurend, vanwege verslavingsrisico. Beslissing altijd in overleg met huisarts of psychiater.
Kan een angststoornis vanzelf overgaan?
Bij milde klachten en duidelijke aanleiding soms wel binnen een paar maanden. Bij langdurige angststoornissen (langer dan een jaar) zelden zonder behandeling. Hoe eerder je hulp zoekt, hoe groter de kans op volledig herstel.
De volgende stap
Sluimerende burn-out, of zit je er al middenin?
Doe de Stress Quick Scan en je weet binnen twee minuten in welke fase jij zit. Daarna ontvang je zeven dagen lang concrete oefeningen en inzichten van Angela van der Hout, afgestemd op jouw uitslag.
👉 Doe de Stress Quick Scan (gratis)
Al twintig jaar begeleidt Angela mensen uit stress en burn-out. Bekijk ook haar Release & Rise retreat in Zuidwest Frankrijk.
Een eigen ervaring of vraag? Stuur ons een mail · we lezen alles.
Lees ook over stoppen met piekeren of de burn-out-gids.